Lekòl matènèl vs. Gadri: Ki diferans lan?
Lekòl matènèl (preschool) ak gadri (daycare) ka sanble youn ak lòt, men yo anjeneral sèvi bezwen fanmi diferan. Diferans ki pi gwo a se sa: lekòl matènèl souvan konsantre plis sou aprantisaj bonè, tandiske gadri souvan konsantre plis sou tan gad/okipasyon timoun ki pi long pou paran k ap travay yo.
Repons lan kout la
Lekòl matènèl se yon pwogram aprantisaj bonè. Li gen anjeneral yon woutin ki tankou lekòl, ak lè pou tout moun chita ansanm (circle time), liv, chante, aktivite atizay, ak jwèt ki ede timoun yo devlope ladrès anvan jadin (kindergarten). Anpil lekòl matènèl sèvi timoun ki gen 3 rive 5 an, epi gen kèk ki fè sèlman mwatye jounen.
Gadri, yo rele sa tou gad/okipasyon timoun (child care), anjeneral bay èdtan pi long ak gad/okipasyon pandan plis pati nan ane a. Anpil gadri sèvi bebe, timoun piti (toddler), epi timoun ki gen laj lekòl matènèl. Timoun yo toujou aprann atravè jwèt ak aktivite chak jou, men orè a souvan bati plis pou pran swen timoun pandan jounen paran yo ap travay.
Gen sipèpoze. Gen kèk pwogram gadri ki gen gwo aktivite aprantisaj. Gen kèk lekòl matènèl ki ofri gad pandan tout jounen an. Se poutèt sa li itil pou poze kesyon sou kijan jounen an òganize, ki lè yo ofri, ak ki gwoup laj pwogram nan sèvi. Ou ka konpare kalite pwogram yo nan /programs/ epi aprann plis sou gadri ak okipasyon timoun.
- Lekòl matènèl souvan konsantre plis sou preparasyon pou jadin (kindergarten) ak aprantisaj sosyal.
- Gadri souvan konsantre plis sou èdtan gad/okipasyon ki pi long, ak aprantisaj ki antre nan jounen an.
- Gen kèk pwogram ki fè toude, kidonk poze kesyon epi ale vizite an pèsòn.
Sa timoun yo fè chak jou

Nan anpil lekòl matènèl, jounen an suiv yon senp woutin aprantisaj. Yon timoun ka gen jwèt lib, lè pou gwoup, lè pou rakonte istwa, ti goute, jwèt deyò, ak ti aktivite tankou puzzles, konte, desen, oswa pratik non ak lèt. Bon pwogram lekòl matènèl pa vle di timoun yo chita devan tab tout jounen. Ti timoun aprann pi byen atravè jwèt, mouvman, ak pale.
Nan gadri, timoun yo ka chante, li liv, fè aktivite atizay, epi jwe deyò tou. Diferans lan se souvan ke jounen an bati tou pou bezwen gad/okipasyon yo, tankou repa, dòmi (nap), chanje kouchèt oswa aprantisaj pou twalèt, ansanm ak lè yo depoze ak lè yo ret tann/pase pran ak fleksibilite. Pou bebe ak timoun piti, pati gad/okipasyon sa a espesyalman enpòtan.
Si ou vle yon sèten stil ansèyman, mande dirèkteman. Gen kèk pwogram ki baze sou jwèt, Montessori, biling (de lang), oswa ki baze sou lafwa.
Orè, kalandriye, ak seri laj
Orè yo se souvan youn nan pi gwo diferans pratik yo. Anpil lekòl matènèl fonksyone anviwon 2.5 jiska 6 èdtan pa jou. Gen kèk ki se pwogram maten sèlman. Gen kèk ki suiv yon kalandriye tankou lekòl (school-year) epi yo fèmen nan ete, jou ferye, oswa pandan repo lekòl. Si ou bezwen gad depi bonè nan maten rive nan apremidi byen ta, yon lekòl matènèl a tan pasyèl pa ka ase pou kont li.
Anpil pwogram gadri ofri gad pandan tout jounen an, souvan anviwon 8 jiska 11 èdtan pa jou, epi gen kèk ki louvri prèske tout ane a. Men chak pwogram diferan. Gen kèk ki fèmen bonè. Gen kèk ki fè w peye frè pou ret tann lè w ap pran timoun nan an reta. Gen kèk ki gen lis datant.
Laj la enpòtan tou:
1. Gadri ka kòmanse pandan ane bebe oswa ane timoun piti.
2. Lekòl matènèl anjeneral kòmanse anviwon laj 2.5, 3, oswa 4.
3. Pre-K souvan se pou timoun ki gen anviwon 4 rive 5 an anvan yo antre kindergarten.
Si pitit ou a pi piti, gid sa yo ka ede: gadri pou bebe, gadri pou timoun piti, pwogram pou twos, laj lekòl matènèl 3 a 4, epi pre-K 4 a 5.
- Lekòl matènèl souvan a tan pasyèl oswa se sèlman pandan ane lekòl la.
- Gadri souvan se gad pandan tout jounen an epi li plis sou tout ane a.
- Toujou mande pou orè egzak yo: lè depozaj, lè w ap pran, jou ferye, ak orè pandan ete.
Pri a ka diferan anpil
Pri a depann de vil ou, laj pitit ou a, kantite èdtan, epi si pwogram nan prive, piblik, san bi likratif (nonprofit), oswa ki baze sou lafwa. Nan anpil kote, gadri a tan plen koute plis chak mwa pase lekòl matènèl a tan pasyèl, paske èdtan yo pi long. Gadri pou bebe souvan pi chè tou pase gad pou timoun ki pi gran.
Men lekòl matènèl a tan pasyèl pa toujou bon mache, epi lekòl matènèl a tan plen ka koute menm jan ak gadri nan kèk zòn. Pre-K piblik ak Head Start ka koute anpil mwens oswa menm gratis pou fanmi ki kalifye. Sa depann de revni, kote, ak règ pwogram nan.
Mande chak pwogram pou pri total la, pa sèlman ekolaj/tayisyon an. Epi mande tou sou:
- frè enskripsyon
- frè materyèl/apwovizyònman
- repa oswa ti goute
- frè pou ret pran timoun nan an reta
- pri pandan ete
- si gen yon frè lis datant
Pou plis èd, gade pri yo, èd pou peye lekòl matènèl, epi Head Start ak Pre-K piblik.
Kijan pou chwazi sa ki mache pou fanmi ou
Bon chwa a depann de lavi reyèl ou. Reflechi sou orè travay ou, transpò, bidjè, bezwen lang ou, epi laj pitit ou a ak pèsonalite li. Yon timoun ki gen 4 an e ki pare pou yon woutin ak gwoup ka byen adapte ak lekòl matènèl. Yon fanmi ki bezwen gad depi maten rive nan aswè ka bezwen gadri oswa yon pwogram a tan plen.
Pou anpil fanmi imigran ak fanmi ki pale plizyè lang, lang nan enpòtan tou. Mande si anplwaye yo pale lang ou lakay, si pitit ou a ka tande epi sèvi ak tou de lang yo, epi kijan pwogram nan kominike ak paran yo. Yon pwogram biling (de lang) ka bon chwa pou kèk fanmi, men sa depann de sa ki disponib toupre kote w ap viv la.
Kesyon sa yo ka ede:
- Èske mwen bezwen gad tout jounen an, oswa se sèlman kèk èdtan?
- Èske pitit mwen an ase laj pou gwoup laj pwogram nan?
- Èske woutin chak jou a matche ak bezwen pitit mwen an?
- Èske mwen ka peye pri total la chak mwa?
- Si angle pa lang prensipal mwen, kijan pwogram nan pral pale avè m?
Si ou poko fin deside, li kijan pou chwazi yon lekòl matènèl, lekòl matènèl a tan pasyèl vs a tan plen, epi kenbe lang lakay ou.
Kisa pou verifye anvan ou pran desizyon
Nenpòt kalite pwogram ou chwazi, si ou kapab, vizite an pèsòn. Gade kijan granmoun yo pale ak timoun yo. Wè si timoun yo sanble okipe, kalm, epi gen sipèvizyon. Mande sou woutin chak jou a, èd yo bay pou aprann ale nan twalèt (toilet learning), repa yo, politik disiplin lan, epi kijan yo fè fas ak jou timoun yo malad yo ak tranzisyon yo.
Li enpòtan tou pou ou menm verifye lisans eta a. Yon lisans vle di pwogram nan apwouve pa eta a pou fonksyone anba règ eta yo, men ou ta dwe toujou revize detay yo epi poze kesyon. Ou ka aprann kijan nan kijan pou verifye lisans yon lekòl matènèl.
Men yon lis kesyon pou ou pa bliye anyen. Gid sa yo ka ede: lis verifikasyon pou vizite lekòl matènèl, kesyon pou poze pandan vizit la, epi konprann rapò pwofesè ak timoun.
Si ou bezwen èd pou jwenn opsyon ki mache ak bezwen ou yo, Cubby Road se yon sèvis gid gratis. Nou ede paran yo konpare pwogram epi jwenn bon matche a, gratis. Nou pa yon lekòl matènèl oswa yon gadri, epi fanmi yo ta dwe toujou verifye lisans lan epi deside pou tèt yo.
Kesyon ki pi komen
Èske lekòl matènèl pi bon pase gadri?
Se pa toujou sa. Sa depann de laj pitit ou a, lè travay ou yo, bidjè ou, epi ki kalite woutin chak jou ou vle.
Èske yon gadri ka anseye ladrès lekòl matènèl tou?
Wi. Anpil pwogram gadri gen ladan liv, chante, atizay, konte, ak aprantisaj sosyal. Mande sa timoun yo fè chak jou.
Ki sa ki koute mwens, lekòl matènèl oswa gadri?
Souvan, lekòl matènèl a tan pasyèl koute mwens pase gadri a tan plen, men pri yo varye anpil selon vil, laj, ak kalite pwogram nan.
Kijan mwen ka konnen si yon pwogram bon pou fanmi mwen?
Vizite an pèsòn, mande sou orè yo, pri a, sipò lang, ak woutin chak jou a, epi verifye lisans eta a ou menm.